برای پروژه های ساختمانی کوچک و بزرگ، سرعت کار و اتمام به موقع مهم ترین عوامل در پیشبرد اهداف است. وجود انواع ماشین آلات ساختمانی در هر پروژه نقش بسزایی در روند توسعه عملیات اجرایی دارد. استفاده و انتخاب صحیح ماشین آلات باعث بهبود سرعت، کیفیت، ایمنی، بازده اقتصادی و تکمیل به موقع پروژه می شود. اما ماشین آلات ساختمانی به چند نوع تقسیم می شوند و هر کدام برای چه نوع عملیاتی استفاده می شود؟
انواع ماشین آلات ساختمانی
بیل مکانیکی (Power Shovel)
بیل مکانیکی یکی از ضروری ترین و کاربردی ترین تجهیزات خاکبرداری است که برای حفاری و بارگیری مورد استفاده قرار می گیرد. به غیر از سنگ، بیل مکانیکی قابلیت حفاری انواع زمین را دارد. بیل مکانیکی خزنده در خاک های سست و ناپایدار بسیار مفید هستند اما سرعت کمی دارند.
از طرفی بیل های چرخ دار سرعت بالاتری دارند و فقط در زمین های سخت کاربرد دارند. این دستگاه دارای بازوی بلندی است که در انتهای آن سطل حفاری تعبیه شده است و قابلیت چرخش 360 درجه را دارد که کار اپراتور را راحت تر می کند. این دستگاه در سایزهای مختلف در بازار موجود است و انتخاب یک بیل مکانیکی خاص بستگی به نوع کار آن دارد.
بولدوزر (Bulldozer)
نوع دیگر ماشین آلات ساختمانی بولدوزر است. بولدوزر یک ماشین چند منظوره است که می توان از آن برای انجام بسیاری از عملیات زمین استفاده کرد. یک تیغه فولادی مستقیم و بلند در جلوی بولدوزر نصب شده است. تیغه را می توان در صورت نیاز بالا و پایین آورد که برای خراش دادن مواد نرم و هل دادن آنها به جلو استفاده می شود. همچنین ممکن است برای توزیع مواد استفاده شود. بولدوزر مناسب ترین گزینه برای شرایطی است که مواد باید با نیروی زیاد فشار داده شوند.
بکهو (BackHoe)
بکهو یا بیل عقب به نام یک ماشین چند منظوره است و به طور گسترده در امور ساختمانی و عمرانی مورد استفاده قرار میگیرد. همانطور که از نامش مشخص است، در قسمت عقب خودرو دارای بیل است. یک لودر نیز در قسمت جلویی ماشین قرار دارد که برای حفاری استفاده میشود. لودر جلو در بارگیری و تخلیه و بلند کردن مواد به کار گرفته میشود و بیل عقبی نیز وظیفه انتقال مواد و حفاری ترانشه را بر عهده دارد.
دامپ تراک (Dump Truck)
یکی دیگر از انواع ماشین آلات ساختمانی، دامپ تراک است. از دامپ تراک برای حمل و نقل مواد در حجم بالا از یک مکان به مکانی دیگر استفاده میشود. این ماشین در گزینه تخلیه مواد در پایین، کنار و عقب کار میکند. انتخاب نوع خاصی از آن ها به شرایط خاک و جاده بستگی دارد. دامپ تراک های آفرود برای سایت های بزرگ ساختمانی مناسب هستند. این دامپ تراک ها دارای ظرفیت حجمی زیاد و دارای اندازه چرخ های بزرگی است که به آن ها قدرت میدهد تا حجم زیادی از مواد را در شرایط سخت زمین حمل کنند. از این تجهیزات بیشتر از معادن استفاده می شود.
کامیون حمل بتن (Truck Mixers)
کامیون حمل بتن یا تراک میکسر برای حمل بتن تازه از محل کارخانه بتن به محل پروژه استفاده میشود. این کامیون ها بعد از بارگیری بتن از دستگاه بچینگ، در طول مسیر نیز عملکرد اختلاط را ادامه می دهند. سرعت چرخش درام حدود 2 تا 6 دور در دقیقه است. بتن آماده با استفاده از تراک میکسر به محل پروژه برده شده و توسط پمپ انتقال بتن تخلیه می گردد.
غلتک (Compactor)
کمپکتورها که به آن ها غلتک نیز گفته میشود، به طور گسترده ای در راه سازی برای فشرده سازی سطح نهایی و مواد خاکی استفاده میشوند. انواع مختلف غلتک برای کارهای مختلف فشرده سازی در دسترس هستند. برای تراکم خاک دانه ای مانند شن و ماسه، سنگ خرد شده، غلتک های چرخ فلزی و صاف مؤثر هستند. در ساخت سدها و کانالهایی که به فشردگی در عمق لایه زمین نیاز است، غلتک های پاچه بزی مناسب هستند. غلتک های چرخ لاستیکی پنوماتیک برای ترکیب خاک دانه ریز و شن و ماسه ای خوب دانه بندی شده ایده آل هستند.
گریدر (Grader)
گریدر یکی دیگر از انواع ماشین آلات ساختمانی است که در درجه اول برای تسطیح یا اتمام کارهای خاکی استفاده میشود. این ماشین به طور گسترده در ساخت جاده های خاکی، پخش مواد سست و شکل دادن به زیر سطح مورد استفاده قرار میگیرد. گریدر همچنین برای اصلاح شیب و مخلوط کردن شن و ماسه نیز مفید است.
گریدر عمدتاً شامل یک تیغه زاویه دار به طول 3 تا 4 متر است که بر روی یک چارچوب نصب شده است. چارچوب نیز روی چرخها سوار میشود. تیغه میتواند کج شده و چرخانده شود و میتواند از به اندازه 360 درجه به پایین و بالا برود تا متناسب با شرایط خاک تنظیم شود.
بیل کششی یا درگلاین (Dragline)
بیل کششی (Dragline) یکی دیگر از انواع ماشین آلات ساختمانی در گروه بیل های مکانیکی است. به جای حفر، باکت یا جام ماشین در برابر مواد حفر شده کشیده میشود. این کار باعث میشود حجم بیشتری از مواد از جایی به جایی دیگر منتقل شود. باکت ابزار اصلی حفاری است که توسط کابل ها به راحتی به بوم متصل میشود. این ماشین برای خاک مرطوب یا حفاری زیر آب مناسب است.
لودر (Loader)
از لودر برای حمل مواد در واحد های حمل (دامپر یا کامیون) در محل ساخت استفاده میشود. بارگیری در سایت های ساختمانی شامل حمل خاک حفر شده، مواد ساختمانی، زباله های ناشی از تخریب و سایر موارد است. لودر یک باکت یا جام بزرگ دارد که توسط بازوی چرخی در راستای عمود با بالا و پایین می آید. لودر چرخ دار سرعت بالایی دارد و برای زمین های محکم مناسب هستند، از طرف دیگر لودرهای خزنده برای خاک ناپایدار ایده آل میباشند.
ماشین حفر تونل (Pile Boring Machine)
ماشین حفر تونل نوع دیگری از تجهیزات سنگین ساختمانی است که برای ایجاد گمانه در خاک برای بتن ریزی شمع استفاده میشود. این ماشین دارای گزینه های مختلفی جهت حفاری است که با توجه به ویژگی ها و ماهیت زمین مورد حفر استفاده میشوند. برای سوراخ کردن خاک بدون انسجام، یک مته یا یک باکت مناسب خواهد بود.
ماشین پخش آسفالت (Asphalt Paver machine)
ماشین پخش آسفالت همانطور که از نامش پیداست در راهسازی استفاده میشود. این ماشین از قیف، تسمه نقاله، اوگر و روکش تشکیل شدهاند. آسفالت به طور مداوم از طریق یک کامیون کمپرسی در قیف تغذیه میشود. سپس توسط تسمه نقاله از قیف به اوگر منتقل خواهد شد. انبوهی از مواد از طریق سوراخ در جلوی سطح قرار میگیرند، سپس سطح مواد را از عرض جاده گسترش میدهد و فشرده سازی اولیه را ایجاد میکند. با این وجود پس از آسفالت ریزی، غلطک فشرده سازی مناسب را فراهم میکند.
پمپ انتقال بتن (Concrete Pump)
این ماشین کار بتن ریزی را انجام میدهد. بتن آماده بعد از اینکه به تراک میکسر منتقل و به محل پروژه رسید، به این ماشین منتقل و توسط آن در محل پروژه ریخته می شود. پمپ های بتن ماشین آلاتی با دو سوپاپ هستند، یكی در طرف مكش و دیگری كنترل كننده ورود و تخلیه بتن را بر عهده دارد. پمپ های انتقال بتن را میتوان روی کامیون ها یا تریلرها نصب کرد. این ماشین آلات بسیار مهم و کاربردی هستند.